انتخاب زیرساخت برای یک وب‌سایت را نمی‌توان فقط با میزان بودجه یا قدرت سخت‌افزار سنجید. سایتی که تازه راه‌اندازی شده، معمولا به منابع و امکاناتی نیاز دارد که با یک فروشگاه اینترنتی پرترافیک یا یک سرویس آنلاین بزرگ قابل مقایسه نیست. از طرف دیگر، انتخاب یک سرویس بسیار قدرتمند از همان روزهای اول نیز لزوما تصمیم مناسبی نیست؛ چون بخشی از منابع بدون استفاده باقی می‌ماند و هزینه بیشتری به پروژه تحمیل می‌کند.
بهتر است زیرساخت هم‌زمان با رشد وب‌سایت تغییر کند. میزان بازدید، کاربران هم‌زمان، نوع برنامه، موقعیت کاربران و حساسیت سایت به قطعی در این انتخاب نقش دارند.
مرحله اول؛ وب‌سایت تازه‌راه‌اندازی‌شده به چه زیرساختی نیاز دارد؟
در شروع کار، مهم‌ترین موضوع شناخت نیاز واقعی سایت است. یک وب‌سایت معرفی خدمات با بازدید محدود، منابع بسیار کمتری از یک فروشگاه اینترنتی پرتردد نیاز دارد. نوع سیستم مدیریت محتوا و میزان پردازش سمت سرور نیز روی مصرف منابع تاثیر می‌گذارند.
برای بسیاری از پروژه‌های تازه‌راه‌اندازی‌شده، هاست می‌تواند نقطه شروع مناسبی باشد؛ به‌خصوص زمانی که ترافیک هنوز پایین است و سایت به تنظیمات پیچیده در سطح سرور نیاز ندارد. در چنین شرایطی انتخاب یک پلن متناسب با مصرف واقعی، به جای تهیه منابعی که هنوز مورد استفاده قرار نمی‌گیرند، منطقی‌تر است. در نتیجه، خرید هاست می‌تواند شروع مناسبی برای سایتی باشد که هنوز در مرحله جذب مخاطب قرار دارد.
چه زمانی نیازهای زیرساختی یک وب‌سایت تغییر می‌کند؟
رشد سایت معمولا با یک اتفاق مشخص آغاز نمی‌شود. ممکن است تعداد بازدیدها به‌تدریج افزایش پیدا کند، کاربران بیشتری به‌صورت هم‌زمان وارد سایت شوند یا قابلیت‌های جدیدی به برنامه اضافه شود. در این شرایط، همان زیرساختی که در ماه‌های اول بدون مشکل کار می‌کرد، ممکن است به تدریج به محدودیت برسد.
افزایش مداوم مصرف CPU و RAM، کند شدن پاسخ‌گویی در ساعات پرترافیک، رشد دیتابیس و بیشتر شدن پردازش‌های سمت سرور از نشانه‌های مهم هستند. گاهی نیز محدودیت سرویس فعلی اجازه تغییر تنظیمات موردنیاز پروژه را نمی‌دهد. در این مرحله باید وضعیت زیرساخت و الگوی مصرف آن را بررسی کرد.
مرحله دوم؛ وقتی وب‌سایت به منابع بیشتری نیاز پیدا می‌کند
با رشد وب‌سایت، نیاز به منابع اختصاصی‌تر و کنترل بیشتر روی محیط اجرا افزایش می‌یابد. در این مرحله ممکن است سایت به پردازنده، RAM یا فضای ذخیره‌سازی بیشتری نیاز داشته باشد و مدیر پروژه بخواهد تنظیمات نرم‌افزاری و سرور را متناسب با نیاز برنامه تغییر دهد. سرور مجازی در چنین شرایطی می‌تواند فاصله میان یک هاست اشتراکی و زیرساخت‌های بزرگ‌تر را پر کند.
موقعیت جغرافیایی کاربران نیز از همین مرحله اهمیت بیشتری پیدا می‌کند. اگر بخش عمده مخاطبان یک سایت در ایران باشند، محل دیتاسنتر و کیفیت ارتباط آن با شبکه داخلی می‌تواند روی زمان پاسخ‌گویی و تجربه کاربر تاثیر بگذارد. به همین دلیل، برای پروژه‌ای که بازار اصلی آن داخل کشور است، انتخاب سرور مجازی ایران می‌تواند به عنوان بخشی از تصمیم زیرساختی در نظر گرفته شود.
مرحله سوم؛ وقتی بازار وب‌سایت از مرزهای جغرافیایی عبور می‌کند
گاهی رشد یک سایت فقط به افزایش تعداد کاربران داخل کشور محدود نمی‌شود. فروشگاه‌ها، سرویس‌های نرم‌افزاری، وب‌سایت‌های محتوایی و پروژه‌هایی که بازار بین‌المللی دارند، ممکن است کاربرانی از چند کشور مختلف داشته باشند. در این حالت، محل قرارگیری سرور باید با پراکندگی کاربران و بازار هدف هماهنگ شود.
فاصله میان کاربر و دیتاسنتر روی زمان رفت‌وبرگشت داده‌ها اثر می‌گذارد. برای سایتی که بخش قابل توجهی از کاربران یا مشتریان آن خارج از ایران هستند، انتخاب یک موقعیت نزدیک‌تر به بازار هدف می‌تواند اهمیت پیدا کند. در چنین شرایطی، لوکیشن سرور مجازی خارج را می‌توان بر اساس محل کاربران، مسیرهای شبکه و نیاز پروژه انتخاب کرد.
البته انتخاب دیتاسنتر فقط به فاصله جغرافیایی خلاصه نمی‌شود و کیفیت شبکه، پایداری و امکانات فنی نیز اهمیت دارند. یک موقعیت روی نقشه ممکن است از نظر فاصله مناسب باشد، اما کیفیت ارتباط آن برای کاربران هدف به اندازه کافی خوب نباشد.
مرحله چهارم؛ وب‌سایت پرترافیک چه نیازهای متفاوتی دارد؟
وقتی تعداد کاربران و درخواست‌ها به شکل قابل توجهی افزایش پیدا می‌کند، زیرساخت وارد مرحله متفاوتی می‌شود. یک سایت پرترافیک باید بتواند تعداد زیادی درخواست هم‌زمان را مدیریت کند و در عین حال، برای پردازش برنامه، دیتابیس و عملیات مربوط به ذخیره‌سازی منابع کافی داشته باشد.
در این مرحله CPU و RAM بیشتر ممکن است ضروری باشند، اما فضای ذخیره‌سازی، ظرفیت شبکه و پایداری سرور نیز اهمیت دارند. علاوه بر این، افزایش منابع یک سرور به تنهایی همیشه مشکل را حل نمی‌کند. اگر معماری برنامه، دیتابیس یا نحوه پردازش درخواست‌ها گلوگاه ایجاد کند، سخت‌افزار قدرتمندتر نیز ممکن است فقط بخشی از مشکل را برطرف کند.
آیا افزایش منابع سرور همیشه راه‌حل رشد ترافیک است؟
با بزرگ‌تر شدن پروژه، باید میان افزایش منابع و بهینه‌سازی فنی تفاوت قائل شد. کش می‌تواند تعداد درخواست‌هایی را که مستقیما به برنامه یا دیتابیس می‌رسند کاهش دهد. CDN نیز برای توزیع محتوای ثابت و نزدیک‌تر کردن آن به کاربران مفید است. بهینه‌سازی کوئری‌های دیتابیس، ساختار داده‌ها و کد برنامه نیز می‌تواند فشار روی سرور را کاهش دهد.
در پروژه‌های بزرگ‌تر، تقسیم بار میان چند سرور نیز مطرح می‌شود. Load Balancing درخواست‌ها را میان چند نمونه از سرویس توزیع می‌کند. بنابراین پیش از ارتقای سخت‌افزار، بهتر است مشخص شود گلوگاه دقیقا در کدام بخش قرار دارد. گاهی افزودن منابع بهترین پاسخ است و گاهی اصلاح معماری نتیجه بهتری ایجاد می‌کند.
موقعیت جغرافیایی کاربران چگونه انتخاب زیرساخت را تغییر می‌دهد؟
موقعیت کاربران باید از ابتدای طراحی زیرساخت در نظر گرفته شود، اما با بین‌المللی شدن سایت اهمیت آن بیشتر می‌شود. سایتی که بیشتر کاربرانش در ایران هستند، نیاز متفاوتی با سرویسی دارد که مخاطبان آن میان چند کشور پراکنده‌اند. در حالت دوم، ممکن است معماری توزیع‌شده یا CDN نیز مطرح شود.
در هر دو حالت، معیار انتخاب فقط فاصله جغرافیایی نیست. تاخیر شبکه، کیفیت مسیر ارتباطی، پایداری دیتاسنتر و امکانات فنی باید در کنار یکدیگر بررسی شوند. هدف این است که زیرساخت با الگوی واقعی استفاده از سایت هماهنگ باشد.
زیرساخت وب‌سایت را چه زمانی باید ارتقا داد؟
ارتقای زیرساخت بهتر است با مشاهده محدودیت‌های سرویس فعلی انجام شود. افزایش مداوم مصرف منابع، افت عملکرد در ساعات پرترافیک، بالا رفتن زمان پاسخ سرور و محدود شدن امکانات مورد نیاز پروژه، همگی می‌توانند نشانه‌هایی برای بررسی گزینه‌های جدید باشند.
رشد پیش‌بینی‌شده نیز اهمیت دارد. اگر قرار است ترافیک سایت در دوره‌ای چند برابر شود، ظرفیت لازم باید پیش از آن بررسی شود. ارتقا در این حالت فقط واکنش به یک مشکل نیست؛ بخشی از برنامه‌ریزی برای جلوگیری از رسیدن زیرساخت به نقطه بحرانی است.
انتخاب زیرساخت بر اساس مرحله رشد، نه صرفا قیمت
زیرساخت مناسب برای هر وب‌سایت همان گزینه‌ای نیست که بیشترین منابع را در اختیار آن قرار می‌دهد. یک پروژه تازه ممکن است با هاست متناسب با نیاز خود به‌خوبی شروع کند، در مرحله بعد به سرور مجازی و کنترل بیشتر نیاز داشته باشد و با ورود به بازارهای جدید، موقعیت دیتاسنتر خود را تغییر دهد. در پروژه‌های پرترافیک نیز ممکن است علاوه بر افزایش منابع، بهینه‌سازی برنامه، کش، CDN یا معماری توزیع‌شده ضروری شود.
بنابراین تصمیم درست باید بر اساس میزان ترافیک، نوع وب‌سایت، منابع مورد نیاز، موقعیت کاربران، کیفیت شبکه و چشم‌انداز رشد گرفته شود. سرور.آی‌آر نیز با ارائه گزینه‌های مختلف می‌تواند زیرساخت وب‌سایت را متناسب با مرحله رشد آن در اختیار پروژه قرار دهد؛ بدون اینکه انتخاب سرویس از همان ابتدا به معنای تهیه بیشترین منابع ممکن باشد.
