سیستم عامل چیست؟

سیستم عامل (Operation System) به زبان ساده، یک برنامه کلی است که سیستم و سایر برنامه‌های جانبی را مدیریت می‌کند. سیستم عامل بلافاصله بعد از بایوس، کنترل سیستم را برعهده می‌گیرد.

سیستم عامل چیست؟

کلمه OS مخفف عبارت Operating System به معنای "سیستم عامل" است. سیستم عامل برنامه‌ای است که پس از بایوس و Boot Loader، بر روی RAM قرار گرفته و کنترل سیستم را بر عهده می‌گیرد. به زبان ساده، سیستم عامل برنامه‌ای است که استفاده از سیستم و کامپیوتر را بسیار آسان و بهینه تر کرده و امکان مولتی تسکینگ را برای کاربر فراهم می‌کنند. همچنین منابع سخت افزاری را مدیریت و سازماندهی کرده و به عنوان رابط میان کاربر و سخت افزار عمل می‌کند. درواقع می‌توان گفت سیستم عامل مهمترین برنامه کنترل کننده است.

همچنین سیستم عامل‌ها معمولاً امکانات اولیه برای کارکردن با سیستم را در اختیار کاربر قرار می‌دهند و با استفاده از منابع خود امکان تهیه و اجرای نرم افزارهای مختلف برای استفاده بهینه از سیستم را فراهم می‌کنند.

سیستم عامل

توجه کنید که تمامی سیستم‌ها برای کار به سیستم عامل نیاز ندارند.

 

سیستم عامل چه وظیفه‌ای دارد؟

سیستم عامل برنامه کلی است که وظیفه دارد تا انواع منابع سخت افزاری و نرم افزاری را مدیریت کند، رابط بین اپلیکیشن‌ها و سخت افزارها را با استفاده از هسته خود مدیریت کند، رابط مستقیم و غیرمستقیم بین کاربر و سخت افزار را ایجاد کرده و دستوراتی که به RAM برای نگه داری یا به CPU برای پردازش ارسال می‌شوند را مدیریت کرده، برنامه‌ها و فایل‌ها را سازماندهی و امکان اتصال دستگاه‌های ورودی یا خروجی را به کاربر می‌دهد.

همچنین فایل‌ها و داده‌های حافظه‌های جانبی را مدیریت کرده، استفاده از شبکه‌ها را آسان تر می‌کند و در کل استفاده از سیستم را برای کاربران آسان کرده و از اطلاعات آن‌ها محافظت کند.

 

رابط کاربری در سیستم عامل‌ها

هر سیستم عاملی که توسط انسان کنترل شود نیازمند یک رابط کاربری (User Interface) است که اغلب پوسته (Shell) نیز نامیده می‌شود.یک سیستم عامل ممکن است رابط گرافیکی یا رابط خط فرمانی (Command Line) را برای ارتباط با کاربر داشته باشد.

 

  • رابط گرافیکی

رابط گرافیکی (Graphical User Interface یا GUI) رابط محبوب میان کاربران است. در رابط، همه چیز بر اساس تصاویر، منوها، رنگ‌ها و به طور کلی گرافیکی، ساخته شده و کارکردن کاربر را تسهیل می‌کند.

اکثر سیستم عامل‌ها (مانند ویندوز، لینوکس، OSX و ...) معمولاً برپایه رابط گرافیکی طراحی می‌شوند که البته مزایا و معایب خود را دارند. از جمله مزایای آن، راحتی کاربران در نحوه استفاده از سیستم عامل است. کاربر احساس خستگی نکرده و لازم نیست مانند رابط خط فرمان، میان خط‌ها به دنبال خروجی باشد! البته نباید از معایب این رابط نیز گذشت. سرعت اجرای دستورات در این رابط کمتر است؛ زیرا دستورات زیادی در صف پردازش هستند که بیشتر آن‌ها مربوط به رابط گرافیکی سیستم عامل می‌باشد (البته با وجود کارت‌های گرافیک، بار زیادی از روی CPU از لحاظ پردازش گرافیکی، برداشته شده است). میزان استفاده از منابع سخت افزاری سیستم در این رابط بسیار بیشتر از رابط خط فرمان است.

رابط گرافیکی GUI

سیستم عامل ویندوز ۸ با رابط گرافیکی (GUI)

 

  • رابط خط فرمان

در طرف دیگر، رابط خط فرمان (Command Line Interface، به صورت مخفف CLI) نیز به دلیل داشتن سرعت بالا، استفاده کمتر از منابع سخت افزاری و برخی موارد دیگر، میان متخصصان محبوب است. در این رابط تقریبا همه چیز برپایه دستورات و ورودی و خروجی‌هایی بر اساس متن ها ساخته شده اند. معمولاً در سیستم عامل‌های برپایه خط فرمان، خبری از ماوس نیست و اجزای گرافیکی نیست.

رابط خط فرمان CLI

سیستم عامل FreeDOS با رابط خط فرمان (CLI)

 

برنامه‌های زیادی برای سیستم عامل‌ها ساخته می‌شوند که به این‌گونه برنامه‌ها اپلیکیشن (Application) می‌گویند. اپلیکیشن‌ها سری برنامه‌هایی هستند که با استفاده از منابع (APIها و...) برنامه کلی خود یعنی سیستم عامل، می‌توانند کار کنند. به طور مثال برنامه‌ای که برای یک سیستم مثل ویندوز ساخته می‌شود، معمولاً قابل اجرا روی توزیع‌های سیستم عامل لینوکس نمی‌باشد. دلیلش هم بهره بردن اپلیکیشن از منابع سیستم عامل ویندوز است که با منابع سیستم عامل لینوکس تفاوت دارند. یا کامپایلر سیستم عامل‌ها ممکن است متفاوت باشد.

همچنین سیستم عامل‌ها معمولاً دارای قابلیت مولتی تسکینگ (Multi-Tasking) می‌باشند که اجازه استفاده از سرویس‌ها و برنامه‌های چندگانه مختلف را در یک زمان، به کاربر می‌دهند.

 

سیستم عامل‌های محبوب کاربران:

به دلیل وجود کاربردهای مختلف، سیستم عامل‌های مختلفی نیز طبق نیاز کاربران ساخته شده اند که به بررسی کوتاهی درمورد تعدادی از سیستم عامل‌های محبوب میان کاربران، می‌پردازیم.

  • ویندوز (Windows)

درحال حاضر ویندوز، پرطرفدار ترین سیستم عامل میان همه آن هاست. سیستم عامل ویندوز محصول شرکت مایکروسافت (Microsoft) است و از سال  ۱۹۸۵ تاکنون نسخه‌های مختلف آن منتشر شده است که درحال حاضر محبوب ترین نسخه‌های آن به ترتیب ویندوز های سون (۷)، ایکس پی (XP) و  ۸ میباشند. نسخه ۸.۱ جدیدترین نسخه این سیستم عامل است.

ویندوز 8

سیستم عامل ویندوز، نسخه ۸

 

  • OS X

این سیستم عامل محصول شرکت Apple و در سال ۲۰۰۱ منتشر شد. سیستم عامل OS X به طور انحصاری فقط برای محصولات خود شرکت اپل است و تقریباً غیرممکن است که بدون سخت افزارهای مد نظر محصولات اپل، این سیستم عامل را تجربه کنید. این سیستم عامل برپایه Unix ساخته شده است.

سیستم عامل OS X

سیستم عامل OS X ، نسخه ۱۰.۵
منبع عکس: toastytech.com

 

  • لینوکس (Linux)

این سیستم عامل اگرچه محبوبیت کمتری نسبت به دو مورد قبلی دارد، اما به دلیل قابلیت‌ها، امکانات و قدرت انعطاف پذیری فوق العاده، به سرعت جایگزین سایر سیستم عامل‌ها در میان متخصصان شد. سیستم عامل لینوکس کاملاً رایگان و متن باز (Open source) است. به همین دلیل نسخه‌های مختلفی از این سیستم عامل، از طرف سایر گروه‌ها و شرکت‌ها منتشر شده (به هر یک از این نسخه‌ها یک "توزیع" می‌گویند) که محبوب ترین آن‌ها اوبوتنو (Ubuntu)، دیبِین (Debain) و  مینت (Mint) هستند. سازنده هسته لینوکس، لینوس توروالدز (Linus Torvalds) بوده و توزیع‌های لینوکس در اکثر سرورها استفاده می‌شوند.

سیستم عامل لینوکس

سیستم عامل لینوکس > اوبونتو، نسخه ۱۳.۰۴

حمایت مالی از سایت

مبلغ مورد نظر:
نام:
ایمیل:
دلیل حمایت:
* فیلدهای نام، ایمیل و دلیل حمایت اختیاری اند.
* پرداخت با کمک پورتال زرین پال و با کارت‌های عضو شتاب انجام می‌پذیرد.

28 دیدگاه در“سیستم عامل چیست؟

  • ۲۶ بهمن ۱۳۹۲ در۱۳:۵۰
    پیوند یکتا

    سلام.خیلی ممنون،به خاطر مطالب خوبتون.موفق باشید.

    پاسخ
  • ۵ آبان ۱۳۹۳ در۱۳:۳۶
    پیوند یکتا

    با سلام
    مطالبتون خیلی خوب بود
    اگه میشه راجع به multi tasking و multi sharing i کمکم کنید ممنون میشم

    پاسخ
  • ۲۲ آبان ۱۳۹۳ در۱۴:۰۰
    پیوند یکتا

    عالی بود. من دانشجوی ITهستم. و علاقه ی زیادی به مطالب بیشتر در این مورد دارم.متشکرم

    پاسخ
  • ۱۷ آذر ۱۳۹۳ در۲۰:۴۹
    پیوند یکتا

    از اطلاعات خوبی که گذاشتی استفاده کردم
    تشکر
    _________
    سلام آدرس ایمیل بده

    پاسخ
    • ۱۸ آذر ۱۳۹۳ در۱۳:۵۳
      پیوند یکتا

      سلام، ممنون. میتونید از قسمت “تماس با ما” در ارتباط باشید.

      پاسخ
  • ۶ فروردین ۱۳۹۴ در۲۱:۲۹
    پیوند یکتا

    با سلام
    ضمن تشکر از مطالب فوق العاده تون خواستم بپرسم آیا می تونم از مطالبتون در وبلاگم با ذکر منبع استفاده کنم؟

    پاسخ
    • ۷ فروردین ۱۳۹۴ در۰۱:۳۲
      پیوند یکتا

      سلام. البته که میتونید دوست عزیز 😉

      پاسخ
  • ۱۴ اردیبهشت ۱۳۹۴ در۲۲:۰۵
    پیوند یکتا

    خیلی کمکم کرد
    جهان سپاس به امید کمک های بیشتر تان

    پاسخ
  • ۱۴ تیر ۱۳۹۴ در۱۹:۴۰
    پیوند یکتا

    بسیار عالی بود آقای نصیری ممنون

    پاسخ
  • ۱۵ تیر ۱۳۹۴ در۰۲:۴۳
    پیوند یکتا

    خیلی ممنون از مطالب بسیار خوب و کاملتون ، من با اینکه رشتم کامپیوتر نیس ولی تا اونجا که کار با کامپیوتر از ضروری ترین نیازای روزمرس سایت شما بی نهایت پاسخگو بوده !!!
    ی سوال داشتم :
    وقتی اصطلاحا میگن linux متن باز (open source) هست منظور چیه؟؟

    پاسخ
    • ۱۶ تیر ۱۳۹۴ در۰۲:۳۵
      پیوند یکتا

      سلام، خیلی ممنونم آقا میلاد 🙂
      لینوکس اپن سورسه، یعنی هسته اون و کدهاش در اختیار عمومه و هر کسی (اگه دانش کافی داشته باشه) میتونه یه سیستم عامل کاملا متفاوت از سایر سیستم عامل ها ولی بر اساس لینوکس بسازه 🙂 مثل سیستم عامل وطنی خودمون 😀 یا توزیع های مختلف لینوکس مثل اوبونتو و … .

      پاسخ
  • ۱۷ تیر ۱۳۹۴ در۰۲:۲۸
    پیوند یکتا

    آها گرفتم
    دستت طلا آقا امیررضا خیلی لطف کردید

    پاسخ
  • ۱۴ آبان ۱۳۹۴ در۰۹:۴۴
    پیوند یکتا

    بابت مطالب مفیدتون ممنون
    منم دانشجوی ای تی ترم۵هستم….

    پاسخ
    • ۲۰ آبان ۱۳۹۴ در۰۳:۱۲
      پیوند یکتا

      خوشحالم که به دردتون خورده 🙂 زنده باشید.

      پاسخ
  • ۱۰ آذر ۱۳۹۴ در۰۱:۱۱
    پیوند یکتا

    سلام. اطلاعات خیلی معمولی عنوان شده . اصلا تخصصی نیست. من دنبال Freedos و یاد گیری آن به صورت حرفه ای هستم که سایت شما را دیدم. خودم با همین داس کار می کنم . خیلی خوبه و کارهای زیادی با سرعت بالا انجام می ده. اگه سایت خوبی خبر دارید یا اطلاعات حرفه ای برای این سیستم عامل و یا لینوکس های سبک دارید ممنون می شوم که به من هم انتقال دهید.
    با تشکر

    پاسخ
    • ۱۶ آذر ۱۳۹۴ در۰۳:۲۶
      پیوند یکتا

      سلام. بله، سطح این پست ها عادیه تا همه بتونن پایه های کامپیوتر رو یاد بگیرن. متاسفانه من منبع کامل فارسی ای پیدا نکردم یعنی وقتی بحث ها یکم تخصصی میشن، دیگه نمیشه منبع فارسی ای پیدا کرد. ولی انگلیسی فراوونه اگه بخواین میتونم لینکشونو بدم.

      پاسخ
  • ۲ دی ۱۳۹۴ در۱۴:۱۹
    پیوند یکتا

    سلام
    سایت خیلی زیبا و جالبی دارین.
    خواهش میکنم شما هم از سایت ما هم دیدن کنید.
    نیازرسی ….
    امیدوارم خوشتون بیاد.
    موفق باشید..

    پاسخ
    • ۳ دی ۱۳۹۴ در۲۲:۳۱
      پیوند یکتا

      سلام، ممنون. سایتتون هم خوبه، ایشالا همیشه موفق باشید.

      پاسخ

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *